بسم الله الرحمن الرحیم

سلام با نام و یاد خدا به وبلاگ بیرانوند ها خوش آمدید ./

منتظر نظرات شما هستم نویسنده وبلاگ : بهرنگ نقی بیرانوند./

ایل جلالوند

ایل جلالوند (جلال وند) در استان کرمانشاه، استان لرستان (به صورت تبعیدی)، استان گیلان، کردستان عراق و داغستان پخش شده‌اند. اکثر ساکنان چمخاله از جلالوند و جاف می‌باشند که گویش آنان لکی است. مردم این ایل در انقلاب مشروطه ایران شرکت کرده‌است.

به گفته دهخدا: جلالوند یکی از دهستانهای بخش مرکزی کرمانشاه است. این ده بین دهستانهای عثمان وند، هلیلان ، هرسم و رودخانه ٔ سیمره واقع شده و منطقه‌ای است کوهستانی. هوای آن سردسیری سالم است. زیباترین منطقه این طایفه کوه گنجره و جنگل‌های پوشیده ببری می‌باشد. محصول عمده آن غلات، لبنیات، کتیرا و محصولات دامی است. جاده اصلی از کرمانشاه شروع شده وبا گذر از هلشی، بوژان، به روستای چنار اولین روستای جلالوند می‌رسیم که در حدود۷۰کیلومتر با کرمانشاه فاصله دارد. مرکز دهستان آبادی چنار است که در دو محل بنام علیا و سفلی قرار دارد. دهستان جلالوند از ۳۸ آبادی بزرگ و کوچک تشکیل شده و جمعیت آن در حدود ۶۵۰۰ تن (در سال ۱۳۰۵) است درحال حاضر ۵۵۰۰۰ نفر و ۱۰۰ روستا می‌باشد. و قراء مهم آن به شرح زیر است:یاریجان، چشمه گچ، کربان، موسی انجیرک، خوبیاران، توء خشکه.

این طایفه در گذشته همواره با حکومت پهلوی ونیز با اقوام همسایه در لرستان در جنگ بوده‌است، از جمله بیرانوند (بخاطر غارت گری‌های این طایفه)، عثماوند، کلهر و... درگیرهای زیادی را داشته‌است. اصیل ترین خاندان: ۱-نجفی(توه خشکه) ۲-میرزایی(ملک حسن یاریجان) ۳-ابدالی(یاریجان) ۴-امیدی(یاریجان) ۵-حاجتی چشمه گچی(چشمه گچ)

ایلات و طوایف لک: (برگرفته از کتاب بومیان دره مهرگان با اندکی توضیح و جابجایی)

عثمانوند یا هوزمانن: منطقهٔ عثمانوند در جنوب کرمانشاه

جلالوند: در جنوب کرمانشاه و همجوار عثمانوند، کرند غرب در کرمانشاه

بالوند: هلیلان، زردلان و ماهیدشت

کوشوند: هلیلان و زردلان

خالوند: فهوار محال، درودفرامان و ماهیدشت کرمانشاه، سرفیروزآباد روستای سراب و سخر علیا

جلیلوند: دینور

نامی وند: منطقهٔ ماهیدشت کرمانشاه

پایروند: کوه پرآو در شمال شرقی کرمانشاه، منطقهٔ درودفرامان در شرق کرمانشاه

همه وند: منطقهٔ درودفرامان در شرق کرمانشاه

شیرازی یا شیرازوند: منطقهٔ درودفرامان

بیرانوند: بیرانوند دارای دو قسمت است. بیرانوند یاراحمد و بیرانوند مال اسد. ایل بیرانوند از طایفه‌های فراوانی تشکیل شده‌است.

یوسفوند :شهرستان سلسله

کلیوند یا کولیوند::شهرستان سلسله و دلفان

فلک الدین: خاوه بین نهاوند، الشتر، سیمره

کرم علی یا کرم علی وند: خاوه، دلفان از شمال غربی لرستان بین کرمانشاه هرسین و الشتر

کاکاوند: هرسین، چمچمال و دلفان

سنجابی:دلفان

میربگ: دلفان

شاهیوند:دلفان

موسی وند: انتهای خاک خاوه دلفان

نورعلی و احمدوند:دلفان

ایتی وند: دلفان

اولادقباد: دلفان ,هرسین وکوهدشت

بیژنوند: صفرخانی، حیدبگی، بیژنوند حانی و جنوب پل سیمره به طرف سرابله

هلیلان: هلیلان، کنار رودخانهٔ سیمره

مایدشت: بخش سرفیروز آباد

میروند: خاک الشتر

فلانی: کاکارضا

لک: اسفندآباد، چهار کاد، علی وردی

قلایوند : کوه طافا، کوه هشتاد پهلو

گراوند، رومانوند، آدینه وند، روماینوند، ماولین یا بوالیند، کرنالوند، کرناتی، کوشکی، ازدجوند یا ازدج، آزادبخت: محل سکونت جنوب غربی خرم آباد، جنوب دلفان، بین رود کشکان و سیمره، خاوه و طرهان

دالوند، هلیلان، بالاوند، دینارآوند، زینل وند، سکوند، کبیر کوهی، کر، مهکی یا محکی، بادرانی:

طوایف پشتکوه لکی محل سکونت آنها در جنوب کرمانشاه، رودخانهٔ سیمره، دزفول، بین النهری، جنوب کرمانشاه، کولک و ارکوازی

آبدانانی، دشتی یا دشتی وند، قلم مراد خانی، کید خورده وند، دیناروند، ریزوندی، همایون وند، خیر یا خیروند، قنیوند، شمس الدین و خضروند: نزدیک آبدانان، دهلران، بیک و سوسیان، تمین و کرازان

غیثاوند، جلیلوند، کاکاوند: اطراف قزوین و ملایر

پولادوند، عبدالوند، حاجی وند، عیسی وند: ایل‌های لک در منطقهٔ بختیاری، سالاروند، خانه جمالی

لک، سهرابی یا سهرایوند: اطراف سیرجان در استان کرمان

چهار ملیلوند، لک، رحیمی: ایل‌های لک در منطقهٔ قشقایی فارس، وندا، کرانی، لک، منطقهٔ همراه عمله در دو فرسخی حنا، قسمتی در چهار فرسخی یزدخواست، کنار رودخانهٔ رحیمی

حسنوند: شامل طایفه‌های چراغ، دولت شاه، میه فر، کاکلوند، خوانین، پولا، زیودار و سیاهچوش می‌شونددرشهرستان سلسله و الشتر

نورآباد "نویرآباد"، "نویرآووا" شهری است در شمال غرب استان لرستان. این شهر مرکز شهرستان دلفان است و آب و هوایی سرد و کوهستانی و طبیعتی زیبا برای گردشگری دارد. این شهر یکی از پنج شهر با ارتفاع بیش از ۲۰۰۰ متر از سطح دریا در ایران است. از جمله مناطق دیدنی آن محراب کوه می‌باشد.زبان طوایف ساکن دلفان لکی می باشد. گویش لکی از زبان‌های ایرانی شاخه شمال غربی است. زبان شناسان لکی را در شاخه زبان‌های کردی از شاخه زبان‌های ایرانی تبار غربی قرار داده‌اند. طایفه سلسله پیشتر در ماهیدشت (جنوب غرب کرمانشاه) ساکن بوده‌اند. دلفان اسم خود را از ابودلاف که «ملک» وی از قرن سوم تا نهم واقع در شمال لرستان بوده‌است گرفته‌است . نورآباد یکی از مناطق مهم ناحیه‌ای است که بطور غیر رسمی به لکستان معروف است. البته نظریهٔ قوی تری وجود دارد که دلفان از ادغام دل و بان (دل ربا) بوده‌است که در روزگاران به این منطقه(شمالغرب لرستان و جنوبغرب کرمانشاه)که ناحیه‌ای سر سبز و خوش آب وهوا بوده‌است گفته می‌شده و مردمان آن نیز به همین نام مشهور شدند.بنا بر سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ مرکز آمار ایران، جمعیت نورآباد لرستان۶۰،۲۳۴ نفر بوده‌است.

این طایفه از قدیمی ترین طوایف ایران که ساکن سلسله جبال زاگرس در نواحی غرب می باشند. ایل بیرانوند یکی از ایلات ایران از طوایف پشت کوه است. که در مناطق دیگر ایران نیز ساکن می‌باشند. ایل بیرانوند از ایلات ساکن ایلام، لرستان و خوزستان است که در خرم‌آباد، چغلوندی، بروجرد، دهلران و قسمت هایی از خوزستان متمرکزتر از سایر مناطق ساکن هستند. تقریباً ده هزار خانوار و ۶۰۰۰۰ تن سکنه دارد (سال ۱۳۰۵ شمسی). هنری راولینسون خاستگاه اینان را موصل عراق می داند و معتقد است بیرانوندها و باجلوندنها در قرن دوازدهم یعنی در اواخر صفویه یا در زمان افشاریه از نواحی موصل به لرستان آمدند.

ایل کُلی وند (قلی وند) بیشتر در استان ایلام، استان لرستان و استان همدان ساکن می باشند. در استان لرستان در شهرستان سلسله و شهرستان دلفان ساکن می باشند. در آغاز سده بیستم به‌ این‌ نواحی‌ «سلسله‌» نیز گفته‌ می‌شده‌ است‌ و ییلاق‌ برخی‌ ایلات‌ و طوایف‌ لک مانند حسن‌وند و یوسف‌وند و کولی‌وند بوده. [در گویش لکی (قُلی) را (کُلی ) تلفظ می کنند].
ساکنان الشتر از طوایف لک هستند، ساختار اجتماعی الشتر به صورت ایلی می‌باشد. طایفه کولیوند دو یا سه برابر طایفه حسنوند در الشتر می باشد. دومین طایفه الشتری یوسفوند ها هستند که از نظر جمعیتی برابر وشاید بیشتر از حسنوند ها می باشند. 
گروهی از ایل کولیوند در منطقه خاوه زندگی می کنند: (خاوه شمالی و خاوه جنوبی) که در شهرستان دلفان قرار دارند./ (خاوه شمالی : مهمترین طایفه این بخش کرمعلی) که سالار خان ،خان کفراج (پاقلا) که معروفترین خان ناحیه سلسله و دلفان بوده./

در حال حاضر جز حسنوندها که در همان شهرستان سلسله پراکنده هستند، قسمت اعظم از کولیوندها و یوسف‌وندها به شهرهای کنگاور، هرسین، دره‌شهر، کرج، کلاردشت و رودهن مهاجرت کرده‌اند. سلسله نام‌ جد حسنوندها و یوسفوندها و کُلیوندها و ترکاشوندها بوده‌است. سلسله را از تبار مهاجران کردستان سوریه خوانده‌اند.

منبع

اصل و منشاء : بر اساس روايات محلي سالمندان و ريش سفيدان اين طايفه،آنان از نسل دو برادر به نام هاي داراب و دوشم بوده اند كه نياكانشان در زماني بسيار دور _كه دقيقا مشخص نيست_ از ديار باختران و غرب ايران به دلايلي نامعلوم به سرزمين لرستان مهاجرت و در محدوده زيستي و جغرافيايي ايل ((جودكي))وارد شده اند. به علت ازدياد جمعيت ،اختلاف محلي نداشتن حق مالكيت و عدم پذيرش شرايط سياسي و اجتماعي مبتني بر نظام اجتماعي ايل موجود به منطقه زيستي و نفوذي ايل دريكوند كوچ نموده اند و چون سرزمين معيني نداشته اند و فاقد حق آب و خاك بوده اند بناچار به صورت گروه هاي خانوادگي به حسب نوع استقبال ،رفتار و نحوه ي پذيرش و برخورد سران طوايف دريكوند به همسايگي آنان در امدند  و با حفظ هويت خود و ادامه ي زندگي كوچ نشيني با آنان به زندگي پرداختند .

    در ميان عشاير به پيروي از يك سنت پسنديده ، معمولا پذيرش گروه هاي تازه وارد در محدوده ي ايل يا طايفه برحسب اهميت اقتصادي و اجتماعي تازه تازه واردان با نوعي احترام به آزادي و استقلال گروهي آنان انجام مي گرفته است و اين سنت هنوز در ميان آنان در پناه دادن به گروه هاي غير ايلي و و طايفه اي در بعضي موارد چون نزاع هاي طايفه اي و قومي وجود دارد .

        بازگيرها مدت ها زندگي كوچروي با طوايف دريكنود داشتند تا سرنجام گروه هايي از آنان اقدام بهخريد محل هايي در منطقه بالا گريوه لرستان چون مقداري از ميشون و طاف نموده به هنگام قشلاق و ييلاق در اين مكان ها استقرار يافته و به سر برده اندبازگير هاي مقيم استان ايلام ادعا مي كنند كه از چندين نسل پيش به علت اختلافات ملكي و دشواري معشيت از منطقه طاف بالا گريروي لرستان از هم نژادان خود جدا شده به آبدانان ايلام كوچ كرده اند. آنان مي گويند كه بر نقطقه ي طاف حق مالكيت داشته اند . سرنجام در ان زمان كه ايل دريكوندميان ميره هاي ميركريم ،ميرعاليخاني و ميرعباس تقسيم شده بوده و سران طايفه ي مير برمنطقه نفوذ و تسلط داشته اند بنا به روايات شفاهي تعدادي از بزرگان اين طايفه بر اثر اختلافات محلي و طايفه با ميره ها اموال و احشامشان توسط آنان غارت شده و خودشان با دشواري هاي اجتماعي مواجه مي شوند اين امر موجب ميشود كه بسياري از خانوار  هاي طايفه ي بازگير به مناطق زيستي ايل بيرانوند و بالا خره استان ايلام كوچ نمايند .

         گفته شده كه پس از گذشت چندين سال ازاين ماجرا با وساطتعده اي از بزرگان دريكوند تعداد زيادي از خانواده هاي بازگير كه به ميان بيرانوند ها رفته بودند به منطقه ي بالاگريوه باز گردانده شدند و زندگي  كوچروي رابا ديگرهم تباران خود و با طايفه ديركوند آغاز كردند . كساني هم كه حاضر به بازگشت شدند در ميان بيرانوند ها باقي ماندند و تا به امروز در بخش هاي چقلوندي ،زاغه ومركزي همراه با طوايف منطقه به زندگي خويش ادامه ميدهند . و در اين نواحي به سر ميبرند .

       بازگير ها ساكن منطقه  بالاگريوه پس از سر گرفتن مجدد زندگي كوچ نشيني باطوايف ديركوند سرنجام درمنطقه طاف اسكان يافته از زندگي پردغدغه كوچروي دست ميكشند.مقارن رودسالارالدوله  برادر محمد عليشاه قاجاربه لرستان وتحريك عشايرمنطقه عليه مشروطه خواهان بعضا به منطقه كره گاه روي آورده تا زمان به قدرت رسيدن رضا خان در آنجا سكونت اختيار مي كنند . امروزه مركزاصلي تجمع خانواده هاي طايفه ي بازگير دشت كره گاه در جنوب شهر خرم اباد است.

   علامت نامگذاري  :  نياكان مهاجر طايفه بازگير در لرستان و در محدوده هاي محل استقرار داراي زمين و حق مالكيت نبو دند و اين امر موجب شدهكه اولا دچار پراكندگي شده به همسايگي ساير طوايف منطقه در آيند و ديگر اين كه بر پايه تخصص و مهارتي كه در كار شكار و صيد جانوران و پرندكان وحشي داشته اند علاوه بر شغل دامداري به انگيزه تامين معاش خود بعه شكار به خصوص شكار (( باز شكاري ))كه ظاهرا كار دشواري به نظر مي آمده بپردازند .

        كاربرد اصطلاح باز اشكار (=شكار باز – شكاركردن) با توجه به وجود مناطق جنگلي و كوهستاني غرب ايران و از جمله  لرستان در عموميت داشتن امر شكار و استفاده از امر شكار ، و استفاده از باز براي شكار ديگر پرندگان  در دوره اي از تاريخ زندگي مردم اين ناحيه غير معمول و نامعقول به نظر نمي آيد . از اين روي نياكان واولاد و احفاد كنوني آنان به  ((بازگير )) شهرت يافته اند.

        به احتمال زياد اطلاق نام (( بازگير)) به پيشينيان اين طايفه در زمان حضور و زندگي آنان در سرزمين لرستان اتقاق افتاده است . داستان از اين قرار است كه به هنگامه ي استقراردر منطقه بالاگريوه دو نفر از افراد اين گروه كه برادر هستند اقدام به شكارباز نموده و ان را به منظورنشان دادن مهارت خويش در كار شكار باز به عنوان هديه نزد حاكم يا امير وقت منطقه مي برند . حاكم ضمن استقبال و پذيرفتن هديه ي آنان به دو برادر رو ي كرده و به آنان كه يكي سياه چرده و ديگري سپيد روي بوده مي گويند : كدام يك از دو نفر باز را شكار كرده ايد ؟ سياه يا سفيد ؟ گويا از ان تاريخ به بازگير شهرت يافته اند و فرزندانشان سياه و سفيد نام گرفته اند . اين امر در عين حال مبناي تقسيمات گروه خانوادگي آنان قرار مي گيرد و موجب ميشود كه امروزه اولاد و احفاد اين دو برادر موصوف به اين صفت ها گرديده و خوانده شوند.

    مركز اصلي و عمده ي جمعيت آنان در لرستان در منطقه كره گاه در جنوب شهر خرم آباد و غالبا در روستاهاي سهيل بيگي ، ديناروند سفلي  ،ده باقر سرخده عليا، انگز ،سالي چوبتراش و پير جد است . و نيز متجاوز از پنجاه خانوار آنان در شهرستان پلدختر و روستاي چم مهر، هلوش و جلوگير سكونت دارند كه مجموعا جمعيتشان در منطق ي بالاگريوه در حدود پاصد خانوار تخمين زده مي شود . بقيه يبازگيرها لرستان در سه بخش زاغه ،چقلوندي و مركزي ودرديه هاي پل هرو ، قبررمضان،ده مختوايي، گردكانه ، آب سرده قلعه نو و گلستان ريمله و براليكه و دره ده پير و ايوانو در شهرستان بروجرد به سر مي برند  .  

آشنایی با تمام ایلات لرستان

عکس های طبیعت لرستان سری 5

کاکارضا 

طبیعت اطراف الشتر

طبیعت - ازنا

پلدختر

آبشار بیشه - دورود

جنگل های کوهدشت

دریاچه کیو - شهر خرم آباد

       زیبا کنار ( کیو )

عکس متفاوت از شهر خرم آباد  

میدان شاپورخواست

میدان مادر

آبشار سفید آب وارک

روزی روزگاری مردمی بودند و نامی داشتند، نام خویش مقدس و عزیز می‌دانستند، بدان می‌بالیدند و تلاش آنها این بود که هرجا فضلی و هنری از ایشان صادر می‌شود جز بدین نام نامور مباد.

همین بود که اجازه ندادند اتابکان لر بزرگ و لر کوچک نامی دیگر گیرند، برخی منابع کوشیدند نام ایشان را مثل همه سلسله­های پادشاهی منطقه از روی طایفه و خاندانی برگزینند (چه لر بزرگ از هزارسفیان بود و لر کوچک از آل خورشید) اما نتوانستند، تا «لر» تقریبا تنها نام قومیتی ایرانی باشد که نام آن بر قدرتی سیاسی و دولتی نهاده شده است، این نه در میان سلسله­های ترک سابقه داشت و نه در سلسله های کُرد و پارس و گیلک و.. این اقوام همواره نام دولت خود را از دل طایفه‌ای بر می‌گزیدند نه تمامیت قومیت خویش، این لرها بودند که حکومت منطقه­ای خود را به نامی جز لر نامور نکردند.

پس از دوره اتابکان که نزدیک به نیم هزاره طول کشید باز حاضر نشدند که سلسله کم قدرت­تر ولایت خویش را به صفتی جز «لرستان» مزین کنند و این شد که مابقی تاریخ لرستان تا روزگار معاصر زیر بیرق «والیان لرستان» بود گرچه می‌توانست با نام و نشان طایفه­ای هم مأنوس شود اما نشد و اگر بود کلمه «فیلی» فقط صفتی زاید بر لرستان بود تا از مابقی اراضی لرنشین مشخص شود.

هرچند مستبدان و غاصبان صفوی و افشاری و مخصوصا قاجاری چشم دیدن بزرگی و حشمت و یکپارچگی لر بزرگ را نداشتند و آنرا تجزیه کردند اما لر بختیاری و لر کهگیلویه هیچگاه از پیشوند لری خود دست نکشیدند.

همین بود که ادیبان و درویشان برخواسته از این دیار هیچکدام به صفتی غیر از لر و لره و لرستانی راضی نشدند از بابالره لرستانی (زهی سعادتا که نام لر دوبار در نامت تکرار شود) تا شاه‌خوشین لرستانی، تا خان‌الماس لرستانی تا طاهرهلره و فاطمه‌لره، و ده‌ها کس دیگر اگر لقب لر و لرستانی نداشتند الآن در این وانفسا به سادگی از سوی بدخواهان این آب و خاک نادیده گرفته شده بودند و تعلق ایشان از سرزمین لرستان و قومیت لر دریغ می‌شد!

انتهای جاده قلعه سنگی - دامنه سفید کوه

آبشار گریت

دریاچه کیو                 

پارک صخره ای

خرم‌آباد از درون پنجره قلعه

آبشار بیشه- دورود 

پلدختر